Видео реклама

 

Рубрика Архив

Летапісы – унікальная і адзіная на сённяшні дзень крыніца ведаў аб раннім перыядзе нашай гісторыі. Першыя запісы пачалі весціся адразу пасля хрышчання Русі. Суровыя манахі-аскеты ўзялі на сябе клопат пра захаванне для нашчадкаў разнастайных сведчанняў пра радасці і нягоды ўсходніх славян, пра дзеянні іх правіцеляў, войны і замірэнні з суседзямі.
Чалавек-легенда Генрык Дмахоўскі праславіў сваё імя ў далекай Амерыцы. Аднак нарадзіўся ён на беларускай зямлі ў маёнтку Заблуддзе Браслаўскага павета Віленскай губерні і ў гэтых жа мясцінах паклаў сваё жыццё на алтар Айчыны. У гэтым кастрычніку спаўняецца 200 гадоў з дня ягонага нараджэння.
У цэнтры Кіева стаіць выдатны помнік легендарным заснавальнікам горада – братам Кію, Шчэку, Харыву і іх сястры Лыбедзі. Нестар-летапісец лічыў, што менавіта ад іх і «пайшла зямля Руская», маючы на ўвазе, вядома ж, гісторыю ўсходніх славян. Як родапачынальнікаў рускага народа паважаюць братоў і сястру і да нашых дзён у Расіі. Легендай пра іх прыход пачынаюцца ўсе сучасныя падручнікі па гісторыі Украіны. І толькі ў нацыянальнай гісторыі беларусаў пакуль няма ім месца. Але гэта – няправільна.
Дзе радзіма цыгана? Там, дзе сонейка прыгрэе, зямля накорміць-напоіць, дзе спыняцца колы яго кібіткі, – там і радзіма. Але жывуць і працягваюць хваляваць чуллівыя сэрцы цыганскія песні, казкі і паданні. Качуюць яны ўслед за цыганскай кібіткай па ўсім свеце. І толькі некаторыя з іх, такія ж гордыя і свавольныя, як іхнія складальнікі, назаўжды прырастаюць да чужой зямлі і набываюць тут другое жыццё. Такое і гэтае паданне, пра прыгажуню Росіцу – каралеву песні, танца і варажбы.
Гэты авальны партрэт пэндзля Міхаіла Шчарбакова, які знаходзіцца ў экспазіцыі Астрагожскага музея імя І. Крамскога, доўгі час у каталогах праходзіў пад назвай «Партрэт жанчыны з чорным». Але ў 60-я гады ХХ стагоддзя расійскі мастацтвазнаўца Н. Саседка ўстанавіў імя жанчыны, якая пазіравала мастаку. Ёю аказалася наша славутая зямлячка, першая жанчына ў Расіі, якая атрымала дыплом і ступень доктара медыцыны, Варвара Кашаварава-Руднева.
8 верасня 1380 года, 630 гадоў назад, адбылася праслаўленая Кулікоўская бітва, героямі якой сталі таксама князі з Вялікага княства Літоўскага – Андрэй і Дзмітрый Альгердавічы.
Лёс часам бывае нялітасцівы да манархаў. Так здарылася ў жыцці вялікага князя літоўскага, а пазней польскага караля Ягайлы, што ўсе тры шлюбы не прынеслі яму спадчынніка. Але кароль упарта жадаў сына. Таму ў 1422 годзе сямідзесяцічатырохгадовы манарх надумаў жаніцца ў чацвёрты раз.
Ці ведаеце вы вёску Вітаўка, што недалёка ад Дзяржынска? Звычайнае невялічкае паселішча, якіх шмат на Беларусі. Хто скажа цяпер, што месца гэтае было калісьці славутае багатай сядзібай, зухаватым гаспадаром, пяшчотнай гаспадыняй, дзіўнымі падзеямі? Дайшла да нас з тых часін толькі назва сядзібы, якая ператварылася ў назву вёскі.
Слонімскі касцёл святога Андрэя… Яшчэ ў канцы 1980-х гадоў без шкадобы глядзець на яго было немагчыма. Паабдзіраныя мураваныя сцены, дзвярны праём без дзвярэй, слабое рассеянае святло, якое трапляе ўнутр скрозь дзіркі ў даху. Груды смецця, абломкі цэглы і шмат чагосьці брудна-белага (размоклай ад дажджоў і вільгаці калійнай солі). А над галавою хлопанне крылаў і гурканне галубоў, якія засялілі руіны.
У 1890 годзе, 100 гадоў таму, у Брэст-Літоўску нарадзілася выдатная спявачка Вольга Янчавецкая.
Цар Іван Грозны пакінуў пасля сябе слабых спадчыннікаў. Апошняй надзеяй рускіх быў царэвіч Дзмітрый, які загінуў у дзяцінстве пры таемных абставінах. Калі дынастыя Рурыкавічаў перарвалася, да ўлады прыйшоў Барыс Гадуноў, які, па чутках, быццам бы і падаслаў да маленькага Дзмітрыя забойцаў. Але народу хацелася верыць, што царэвіча выратавалі добрыя людзі.
Яны раслі побач, і сонца аднолькава адорвала іх сваім прамяністым цяплом. І аднолькава хвасталі іх асеннія дажджы. І ўзімку аднолькава пушысты іней асыпаў іх кроны і ствалы. Малады дуб быў сапраўдны прыгажун: дужы, каржакаваты. Рослы. Сасна побач з ім здавалася незвычайна крохкай і тонкай, хаця вяршыня яе ўжо ўсміхалася далёкаму небу.
Ва Уладзімірскім Успенскім манастыры, у царкве Раства Хрыстова, знаходзяцца тры надмагілля. Надпіс на першым распавядае, што тут ляжыць вялікая княгіня Аляксандра Брачыслаўна, жонка князя Аляксандра Неўскага. Другое надмагілле належыць іх дачцэ Еўдакіі. Трэцяе... На трэцім значыцца: «Васа, жонка Аляксандра Неўскага». Другая жонка героя?! У летапісах аб ёй – ані слоўца. Пасля доўгіх доследаў было даказана, што Аляксандра і Васа – адна і тая ж асоба. Верагодна, Васай назвалі Аляксандру пры пастрыжэнні. Але навошта спатрэбіліся два надмагіллі?
15 ліпеня 1410 года, 600 гадоў таму, адбылася Грунвальдская бітва.
Адна з ключавых фігур сярэдневяковай гісторыі ўсходніх славян – тураўскі князь Святаполк Акаянны. Але за спіною ў гэтага персанажа стаіць не меньш выразная постаць яго маці, пра якую да крыўднага мала ведае абывацель і невядома чаму амаль не пішуць дасведчаныя спецыялісты.
6 5 4 3 2 1

 
Rambler's Top100Размещение рекламы на сайтеПроизводство сайта - Студия Компас
Использование материалов с сайта возможно только при условии размещения активной ссылки на сайт.